Publicatiedatum: 6 september 2021

Wat is transitie

Mijn werk als coach en trainer draait om transitie. Ik wil mensen en familiebedrijven in beweging zetten om nieuwe doelen en nieuw gedrag te bereiken. Maar wat versta ik nou eigenlijk onder transitie?

[i] Transitie is het emotionele, cognitieve, fysieke en spirituele proces dat mensen doorlopen wanneer ze met verandering worden geconfronteerd. Dat proces kent drie fasen, die gedeeltelijk door elkaar heen lopen:

  • Afsluiten en loslaten van wat was;
  • Een neutrale zone;
  • Een nieuw begin.

Alledrie de fasen moeten worden doorlopen om tot een succesvolle verandering te komen. Het tempo waarin mensen deze fases doorlopen, is voor iedereen verschillend. Het hangt bijvoorbeeld sterk samen met individuele, eerdere ervaringen.

In de onderstroom

Transitie heeft de natuurlijke neiging om zich buiten ons gezichtsveld te voltrekken. Het gebeurt namelijk voornamelijk in de onderstroom: een grotendeels emotioneel proces binnenin mensen en tussen mensen onderling.

Iedere verandering brengt verlies met zich mee. Deze verliezen kunnen groot of klein zijn en kunnen zich op zowel organisatieniveau als op professioneel of persoonlijk niveau tegelijkertijd afspelen. Tijdens een transitie moeten mensen zich leren verhouden tot een nieuwe realiteit, waarin iets verloren ging.

Er is pas sprake van transitie als mensen het oude durven los te laten en door een fase van onzekerheid heen aankomen bij de nieuwe situatie. Mensen verzetten zich van nature niet tegen verandering, maar tegen de pijn van verandering en de angst voor het onbekende. Tijd en aandacht besteden aan de weerstand die er mogelijk, is wezenlijk voor het slagen van een transitieproces.

Transitie in organisaties

De Amerikaanse auteur en organisatieadviseur William Bridges was een van de eersten die inzichtelijk maakte, dat veranderingen binnen een organisatie starten met een afscheid in plaats van met een nieuw begin. Leiders die geen oog of aandacht hebben voor de transitie die medewerkers doormaken, maken de kans op het mislukken van de beoogde verandering groot. Een geslaagde transitie vormgeven vraagt om een emotioneel beschikbare leider, die een veilige basis is voor de medewerker. Verbinding creëren en de dialoog blijven aangaan zijn cruciaal.

Ook binnen organisaties wordt gerouwd. Medewerkers rouwen om verloren projecten, opgeheven teams, vertrokken leidinggevenden, misgelopen promoties, verbroken verbindingen, organisatieveranderingen en naamsveranderingen, maar ook om verliezen in de privésfeer zoals overlijden, echtscheiding, verloren vriendschappen enzovoorts.

Transitiecirkel

Als coach maak ik graag gebruik van de transitiecirkel: een krachtig hulpmiddel om inzicht te krijgen in hoe emoties, gedrag en mechanismen werken en tegenwerken. Hoe wij omgaan met verandering, wordt grotendeels bepaald door de manier waarop wij in onze vroege jeugd hebben geleerd om met spannende situaties om te gaan. Ook spelen de ‘secure bases’ een belangrijke rol in de omgang met verandering: personen die je veiligheid, bescherming en zorg bieden, maar je ook uitdagen om risico’s te nemen, op onderzoek uit te gaan en je inspireren en energie geven[ii] .

Een secure base leider is bereid om stil te staan bij wat er verloren gaat. Hij geeft ruimte om afscheid te nemen, voordat hij de focus naar de toekomst verplaatst. Hij staat bewust stil bij de stappen van de transitiecirkel en is zich bewust van de noodzaak om afscheid te nemen en te rouwen om wat verloren gaat, zodat het verlies in het proces geïntegreerd kan worden. Hij gelooft dat rouw nodig is om energie vrij te maken om nieuwe uitdagingen aan te gaan. Met die nieuwe energie kunnen mensen zich verbinden aan nieuwe initiatieven. Wanneer deze ruimte niet wordt geboden, stageneren mensen. Dat uit zich vaak in vormen van weerstand, demotivatie, isolatie enzovoorts.

Beweging ontstaat alleen wanneer er een stem wordt gegeven aan de onderstroom. Transitie begint dus bij het zoeken naar de essentie van alle betrokkenen.

[i] Bron; De taal van transitie, J. van Wieliink, R. Fiddelaars-Jaspers, L. Wilhelm, 2020).

[ii] Bron; George Kohlrieser (hoogleraar leiderschap en organisatiegedrag aan IMD Business en voormalig succesvol gijzelingsonderhandelaar), laat je niet gijzelen.

Wil jij meer weten over hoe je jou gewenste transitie kan vormgeven en wil jij een secure base zijn voor jouw medewerkers? Neem contact met mij op!